psychotesty testy w przygotowaniu lista wszystkich testów
baza wiedzy spotkania z ekspertami czat z ekspertem
strefa dla kobiety testy dla nastolatków testy dla rodziców

W zdrowym ciele zdrowy duch, czyli jak nie zniechęcić, ale zachęcić dziecko do uprawiania sportu.

Natalia Doraczyńska

Niezależnie, czy celem zapisania dziecka na zajęcia sportowe jest tylko rozwój fizyczny, czy także postrzegamy sport szerzej, trzeba zdawać sobie sprawę z faktu, że sport dziecięcy wpływa na kształtowanie psychiki i przekonań. W dużej mierze od rodziców zależy, w jaki sposób zostaną one ukształtowane.


Nie tylko fizyczność.

Uprawianie sportu ma wyjątkowo szeroką podstawę do zaspokajania najróżniejszych potrzeb ludzkich i kształtowania cech charakteru. Z punktu widzenia zdrowia fizycznego aktywność fizyczna zmniejsza ryzyko chorób serca i układu ruchu, a także pozytywnie wpływa na jakość życia psychicznego. Jednak zachęcając dziecko do aktywności fizycznej inwestujemy nie tylko w jego zdrowie. Badania przeprowadzane przez psychologów sportu wskazują, że odpowiednio prowadzony trening sportowy dzieci rozwija obok umiejętności fizycznych, również takie umiejętności mentalne jak koncentracja, dążenie do rezultatu, radzenie sobie ze stresem, czy wytrwałość. Dodatkowo poprawia umiejętności komunikacyjne, rozpoznawanie i kontrolę emocji, a także wspomaga kształtowanie przekonań dotyczących świata i ludzi.

Należy pamiętać, że dzieci często kształtują swoje postawy odtwórczo – poprzez naśladowanie dorosłych, których uważają za autorytet. Dlatego postawa osób ważnych i ich przekonania dotyczące zarówno świata, jak i możliwości dziecka, mają ogromny wpływ na jego funkcjonowanie – w chwili obecnej i w przyszłym, dorosłym życiu. Zachęcając dziecko do rozpoczęcia zajęć sportowych trzeba pamiętać, że w życiu dziecka pojawi się nowy autorytet i przewodnik, który będzie miał ogromny wpływ na kształtowanie jego psychiki – trener.

 

Magiczny Trójkąt dziecko – rodzice – trener

Aby mieć pewność, że sport wspomaga kształtowanie pozytywnych cech i odpowiednie postrzeganie świata, należy zdać sobie sprawę, że jest kilka czynników, które podnoszą lub obniżają jego wartość. Pierwszym z nich jest zrozumienie wyobrażeń najbardziej zainteresowanych, czyli dzieci. Tylko poprzez realizację potrzeb najmłodszych jesteśmy w stanie podtrzymać ich zainteresowanie sportem i zadowolenie z zajęć, a co więcej – wspieramy pozytywne przekonania dziecka na temat realizacji własnych celów i zachęcamy do dalszego rozwoju. Wpływ na to, w jaki sposób potoczy się rozwój psychiczny dziecka ma zarówno sposób prowadzenia treningów, kontakt z trenerem i drużyną, jak i atmosfera, jaką tworzą wokół sportu rodzice – zarówno w kontaktach z dzieckiem, jak i trenerem. Patrząc na sport dziecka, jako aktywny trójkąt, którego wierzchołki wpływają na siebie, możemy zrozumieć wagę wzajemnych relacji i ich wpływ na kształtowanie psychiki dziecka.

 

Jak pomóc, a nie przeszkadzać?

Kluczowe dla prawidłowego kształtowania dziecka poprzez sport jest zrozumienie jego potrzeb i oczekiwań wobec zajęć sportowych. Badania przeprowadzanie przez psychologów wskazują, że dla dzieci obok dobrej zabawy i rozwoju umiejętności bardzo ważne są relacje z trenerem, poczucie bezpieczeństwa i wsparcie rodziców. Z drugiej strony najczęściej podawane przez dzieci powody odejścia ze sportu to zmiana zainteresowań, nuda, stres i konflikty z trenerem. Rola rodzica w sporcie dziecka nie ogranicza się jedynie do finansowych aspektów. Najważniejszym aspektem jest zapewnienie dziecku odpowiedniego rozwoju psycho - fizycznego. Ważne jest zatem spojrzeć na sport dziecięcy z tych trzech perspektyw:

1. DZIECKO-RODZIC

Badania psychologów sportu wskazują, że podstawowym motywem, dla którego dzieci uprawiają sport nie jest chęć zwycięstwa czy rywalizacja, a raczej dobra zabawa, rozwój umiejętności i poznawanie kolegów. Ważne jest więc zaakceptowanie tego i dostosowanie swoich postaw do sposobu postrzegania sportu przez dziecko. Nie przyniesie pozytywnego efektu zapisywanie pociechy na lekcje tenisa, jeżeli ewidentnie woli ona biegać. Należy pamiętać, że sport jest przede wszystkim dla dziecka i to ono ma czerpać z niego satysfakcję. W innym wypadku zamiast kształtować pozytywne postawy, możemy powodować zniechęcenie, stres i poczucie niekompetencji.

Wyniki badań holenderskich wskazują, że obok trenera (91%) to rodzice (89%) odgrywają decydującą rolę w rozwoju sportowym dziecka. Najważniejsze z perspektywy rozwoju dziecka są:

  • Zainteresowanie
  • Brak zainteresowania może powodować spadek motywacji, niskie poczucie własnej wartości u dziecka, co odbija się nie tylko na rozwoju sportowym, ale również w pozasportowym funkcjonowaniu dziecka teraz i w przyszłości. Nie oznacza to jednak, że dziecku należy towarzyszyć zawsze – różnice indywidualne powodują, ze każde dziecko ma inne oczekiwania i potrzeby w zakresie obecności rodzica w sporcie.
  • Wspieranie
  • Pozytywne wsparcie udzielane dziecku w procesie uczenia się i startów na przykład na zawodach, pozwala dziecku na budowanie poczucia własnej wartości i zaspokojenie potrzeby bezpieczeństwa. Krzyki, kary za brak wyników czy ciągłe poprawianie przynoszą odwrotny skutek – dzieci czują się niepewne, zestresowane i niechętne do aktywności, która wcześniej sprawiała im przyjemność.
  • Dawanie swobody
  • Nadmierna kontrola lub wyręczanie dziecka nie tylko ogranicza rolę wychowawczą sportu, czyli nabywanie kompetencji i samodzielności. Wpływa również ujemnie na jego samopoczucie w grupie, umiejętność samodzielnego działania i poczucie pewności siebie.
  • Modelowanie postaw
  • Dzieci, zanim ukształtują własne postawy i systemy wartości, najczęściej przejmują je od osób dorosłych, które uważają za ważne w swoim życiu, a więc i rodziców. Konieczne jest zdawanie sobie sprawy, że postawa rodziców wobec zwycięstw i porażek dziecka bezpośrednio przekłada się na jego przekonania o sobie i otoczeniu. Kładąc nacisk na zwycięstwa i rywalizację rodzice nie tylko odbierają dziecku możliwość realizacji ważnych potrzeb, ale także długotrwale kształtują motywację wyniku, a nie wykonania. Powoduje to, że również w dorosłym życiu, dziecko nie będzie czerpało satysfakcji z wykonania, a jedynie wyniku. A ponieważ nie mamy wpływu na przygotowanie przeciwników, taka postawa szybko prowadzi do spadku pewności siebie i poczucia własnej wartości. Może również prowadzić do łamania zasad fair play i zaburzeń w postrzeganiu zasad moralnych.

2. DZIECKO-TRENER

Trener staje się dla dziecka zaangażowanego w sport w naturalny sposób autorytetem. Zaakceptowanie tego faktu, nie jest łatwe z perspektywy rodzica, jest jednak niezbędne dla zapewnienia prawidłowego rozwoju pociechy. Wybór trenera jest więc kluczowym aspektem rozpoczęcia zajęć sportowych. Niezależnie od naszych indywidualnych preferencji, wybierając szkoleniowca należy zwrócić uwagę na kilka aspektów:

  • Poczucie bezpieczeństwa
  • Jest kluczowe dla dobrego samopoczucia dziecka i prawidłowego rozwijania jego umiejętności. Jasne warunki uczestnictwa, równe traktowanie wszystkich uczniów sprawiają, że dziecko czuje się ważne i sprawiedliwie traktowane, dzięki czemu chętniej i łatwiej się uczy.
  • Autorytet
  • Odpowiednio tworzony autorytet pozwala na skutecznie przekazywanie wiedzy, a także kształtowanie odpowiednich cech i postaw u uczniów. Bardzo ważnym jest sposób budowania autorytetu przez trenera – będzie on odpowiadał wartościom i postawom, jakie prezentuje.
  • Sposób komunikowania
  • Jasne i klarowne komunikaty, otwartość na uwagi dzieci i zachowanie spokoju podczas treningów to metody, które przynoszą najwięcej sukcesów. Szacunek w stosunku do uczniów, umiejętność tłumaczenia i budowania pozytywnych relacji to odpowiednie warunki do rozwoju dziecka.
  • Znajomość specyfiki pracy z dziećmi
  • Praca z młodymi ludźmi wymaga zrozumienia specyfiki ich potrzeb, ale także wiedzy o ich ograniczeniach wynikających z konkretnego stadium rozwoju. Nawet najlepszy trener techniczny bez znajomości tych uwarunkowań nie będzie w stanie skutecznie komunikować się z młodymi uczniami, ani kształtować pozytywnych wartości i postaw.
  • Postawy i wartości
  • Podobnie, jak w przypadku rodzica, dziecko postrzega trenera, jako autorytet i osobę ważną. Przejmuje więc jego spojrzenie na świat i postawy. Poprzez swoje wyrażanie aprobaty dla rozwoju lub zwycięstwa kształtuje on styl motywacji zawodnika, a co za tym idzie jego postrzeganie zasad fair play i wartości, jakie będzie wyznawał również poza sportem i w dorosłym życiu.

Odpowiedni dobór trenera pozwala na czerpanie satysfakcji z aktywności sportowej i odpowiedni rozwój psycho - fizyczny dziecka.

 

2. RODZIC-TRENER

Kiedy dziecko rozpoczyna zajęcia sportowe nieuniknione stają się kontakty rodziców z trenerem. Mając świadomość pozycji, jaką zajmuje w oczach naszego dziecka trener, koniecznie trzeba pamiętać, aby wspólne kontakty były pozytywne i pozbawione wzajemnych animozji. Wszelkie konflikty pomiędzy dwoma autorytetami będę się negatywnie odbijać na dziecku. Warto więc zwrócić uwagę na kilka aspektów relacji z trenerem:

  • Akceptacja
  • Aby móc skutecznie współpracować w zakresie rozwoju dziecka, niezbędna jest akceptacja pozycji drugiej osoby tej relacji. Uznanie specjalistycznego autorytetu, wiedzy i doświadczenia trenera w połączeniu ze zrozumieniem troski rodziców pozwoli na wzajemne wsparcie działań wychowawczych i rozwojowych.
  • Wzajemny szacunek
  • Wzajemny szacunek pomiędzy trenerem i rodzicem pozwala na zachowanie harmonii w rozwijaniu umiejętności dziecka. Wszelkiego rodzaju zachowania dyskredytujące którąkolwiek ze stron będą wpływały na obniżenie zadowolenia dziecka z aktywności, a co za tym idzie, spadek możliwości przyswajania wiedzy. Dysonans, jaki powoduje u dziecka rozbieżność dwóch autorytetów może powodować potrzebę opowiedzenia się po jednej ze stron, co prowadzi do nieporozumień i trudnych emocjonalnie dla dziecka decyzji. Jeżeli więc któraś ze stron ma zastrzeżenia, najlepszym rozwiązaniem jest rozmowa w cztery oczy.
  • Wymiana informacji
  • Płynność komunikacji pomiędzy trenerem i rodzicem pozwala na szybkie podejmowanie decyzji rozwojowych, niwelowanie występujących problemów oraz zaznajomienie się z uwarunkowaniami i zdarzeniami mogącymi wpływać na zachowanie dziecka, chwilowe lub stałe.

Sport dzieci i młodzieży posiada w sobie ogromny potencjał kształcenia przyszłych mistrzów, nie koniecznie sportowych. Odpowiednie wzorce, wyniesione z wczesnych doświadczeń sportowych doskonale sprawdzają się w życiu codziennym, zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym. Jednak aby skutecznie wykorzystać potencjał drzemiący w sporcie i kształtować pozytywne cechy charakteru niezbędna jest świadomość specyfiki postrzegania dziecka oraz jego oczekiwań wobec otoczenia. Tylko świadome połączenie rozwoju sportowego i społecznego pozwala na wykorzystanie możliwości wychowawczych sportu.

Zapisując dziecko na zajęcia sportowe pamiętaj o kilku rzeczach:

  • Upewnij się, że ten właśnie sport Twoje dziecko lubi najbardziej
  • Słuchaj uważnie opowieści dziecka o zajęciach i nowych znajomych
  • Sprawdź umiejętności pedagogiczne trenera.

W tym ostatnim pomoże Ci test na naszej stronie >>. Został on stworzony w oparciu o badania psychologów sportu i odpowiada na bardzo ważne pytanie: Czy trener mojego dziecka zaspokaja jego potrzeby i potrafi kreować pozytywny wizerunek sportu? Raport z tego testu poszerza wiedzę zawartą w tym artykule i pozwala nabrać pewności, że dobrze wybraliśmy placówkę i opiekuna dziecka.

POWRÓT DO BAZY WIEDZY TESTREE Powrót do bazy wiedzy Testree
EMAIL Udostępnij na Blipie Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze podziel się
dotpay